Pompa tłokowa czy ślimakowa? Jaki agregat szpachlarski wybrać?

Nie należy przypisywać całej technologii parametrów jednego modelu. Pompa tłokowa nie oznacza automatycznie wyższej wydajności, a ślimakowa nie jest równoznaczna z możliwością podawania każdej zaprawy. Różne konstrukcje tej samej grupy mogą mieć inne przeznaczenie.

Jak działa pompa tłokowa w agregacie szpachlarskim?

Pompa tłokowa pobiera masę do części roboczej i wypiera ją do przewodu, wykorzystując ruch tłoka oraz zawory zwrotne. Zawory otwierają i zamykają drogę przepływu zgodnie z kierunkiem ruchu i różnicą ciśnień.

W układzie z zaworem wlotowym i tłokowym podczas ruchu w górę do dolnej komory napływa materiał, a masa znajdująca się nad tłokiem jest wypierana do wylotu. Podczas ruchu w dół zawór wlotowy zamyka się, a materiał przepływa przez zawór tłokowy. W konstrukcji dwustronnie działającej podawanie następuje przy obu kierunkach ruchu.

Ruch mechanizmu jest cykliczny, ale nie przesądza to o nierównym natrysku. Odpowiednie sterowanie napędem i właściwości przewodu ograniczają wahania w układzie. Dlatego ocenę urządzenia należy prowadzić przy otwartym pistolecie, na roboczej dyszy i z materiałem przewidzianym do aplikacji.

W agregacie Graco APX 6200 zastosowano pompę tłokową Endurance. Zasobnik VIBRA-FLO wspomaga dopływ masy do jej wlotu. To istotne rozróżnienie: podawanie materiału z zasobnika i tłoczenie go pod ciśnieniem są kolejnymi etapami pracy urządzenia. Wibracja nie zastępuje przygotowania masy zgodnie z jej instrukcją.

Jak działa pompa ślimakowa?

Pompa ślimakowa transportuje masę w komorach tworzonych przez metalowy rotor i współpracujący z nim stator. Obrót rotora przesuwa te komory wzdłuż pompy, od strony zasobnika do króćca tłocznego.

Rotor ma kształt śrubowy i wykonuje ruch mimośrodowy. Wewnętrzna geometria statora jest dopasowana tak, aby powstawały oddzielone przestrzenie transportowe. W konstrukcjach z elastycznym statorem jego współpraca z rotorem zapewnia uszczelnienie pomiędzy kolejnymi komorami.

Taki mechanizm umożliwia ciągłe podawanie materiału z niewielką pulsacją. Nie oznacza jednak braku ograniczeń dotyczących lepkości, uziarnienia czy składu chemicznego masy. O dopuszczeniu materiału decyduje specyfikacja kompletnego agregatu, a nie sam fakt zastosowania ślimaka.

Euromair JetPro 80 wykorzystuje zespół pompujący JET 1. Przy zamawianiu części i wyposażenia należy identyfikować właśnie konkretny układ pompujący. Wymiana rotora lub statora na inny wariant nie jest samodzielną podstawą do rozszerzenia zastosowania maszyny.

Pompa tłokowa czy ślimakowa do gładzi?

Do gładzi nadaje się agregat, który obsługuje dany materiał i zapewnia wymagane warunki aplikacji – niezależnie od tego, czy ma pompę tłokową, czy ślimakową. Weryfikacja powinna obejmować zarówno dokumentację maszyny, jak i kartę techniczną masy.

Najpierw trzeba potwierdzić, że materiał jest przeznaczony do natrysku. Następnie sprawdza się jego przygotowanie, zalecany otwór dyszy, warunki aplikacji i ewentualne ograniczenia. Samo określenie „gładź polimerowa” lub „masa szpachlowa” nie wystarcza do doboru urządzenia.

Gotowa masa wymaga postępowania zgodnego z instrukcją jej producenta. Nie należy zakładać, że zawsze trzeba ją rozcieńczać albo że każdą można natryskiwać bez przygotowania. Przy materiale zarabianym z suchej mieszanki dochodzą proporcje mieszania i dopuszczalny czas wykorzystania. Obsługi takich produktów nie można wywnioskować wyłącznie z typu pompy.

W przypadku JetPro 80 dokumentacja Euromair potwierdza aplikację gotowych cienkowarstwowych mas. Nie stanowi to potwierdzenia obsługi dowolnego tynku, kleju czy zaprawy. Z kolei APX 6200 jest urządzeniem przeznaczonym do szpachlowania i wykańczania ścian, lecz również tutaj zgodność konkretnej masy wymaga sprawdzenia.

Określenie „agregat hydrodynamiczny do gładzi” opisuje sposób natrysku, a nie rodzaj pompy. W natrysku bezpowietrznym materiał przechodzi pod ciśnieniem przez dyszę. Ślimakowy układ pompujący również może zasilać taki proces. Nie należy więc przeciwstawiać pojęć „ślimakowy” i „airless”.

Co ma większe znaczenie niż sam rodzaj pompy?

O przydatności agregatu decyduje jego zdolność do utrzymania potrzebnego przepływu w rzeczywistej konfiguracji roboczej. Porównywanie samych wartości maksymalnych pomija opory przewodu, wymagania dyszy i właściwości materiału.

Rodzaj materiału, lepkość i uziarnienie

Gęstość i lepkość nie oznaczają tego samego. Gęstość opisuje masę jednostki objętości, natomiast lepkość wiąże się z oporem przepływu. Przy doborze agregatu określenie „ciężka masa” jest zbyt nieprecyzyjne: nie zastępuje nazwy produktu i wymagań jego aplikacji.

Sprawdzenia wymagają także obecność ziaren lub włókien oraz dopuszczalny sposób przygotowania. Możliwość przetłoczenia materiału przez pompę nie oznacza jeszcze prawidłowego przejścia przez filtr, pistolet i dyszę. Nie należy korygować niezgodności przez nieprzewidziane w instrukcji rozcieńczanie.

Wydajność w l/min i ciśnienie robocze

Wydajność określa objętość materiału podawanego w jednostce czasu. Ciśnienie pozwala pokonać opory przepływu i uzyskać wymagane warunki na dyszy. Te wielkości trzeba analizować razem: maksymalny przepływ i maksymalne ciśnienie z tabeli nie muszą występować jednocześnie.

Ciśnienie odczytane przy zamkniętym pistolecie nie potwierdza utrzymania tej wartości podczas natrysku. Przy otwarciu pistoletu pompa musi dostarczać materiał odpowiadający zapotrzebowaniu dyszy. Dlatego próba pod obciążeniem daje więcej informacji niż sam odczyt maksymalnego ciśnienia.

Nie należy też bezpośrednio przeliczać l/min na wydajność ekipy w m²/h. Wynik zależy od zużycia masy na powierzchnię, grubości warstwy, przerw technologicznych i tempa wygładzania. Większy przepływ jest użyteczny dopiero wtedy, gdy pozostałe etapy pracy pozwalają go wykorzystać.

Rozmiar dyszy i jej dopasowanie

Maksymalny obsługiwany otwór dyszy oznacza granicę dla określonej konfiguracji, a nie zalecenie używania największej końcówki. Dobór obejmuje otwór, szerokość strumienia i serię dyszy zgodną z uchwytem oraz zastosowaniem.

Przykładowo wartość 0,045″ oznacza otwór podany w calach, a nie szerokość pasa natrysku. Nie należy również mylić maksymalnej dyszy ze standardową końcówką dołączoną do zestawu. Przed zakupem trzeba ustalić, czy wyposażenie obejmuje dyszę potrzebną do planowanej masy.

Średnica i długość przewodu

Dłuższy przewód oraz mniejsza średnica wewnętrzna zwiększają opory przepływu. Część ciśnienia wytworzonego przez pompę jest zużywana na transport materiału, dlatego warunki przy pistolecie różnią się od warunków na wyjściu agregatu.

Przy doborze uwzględnia się cały zestaw: przewód główny, odcinek elastyczny przy pistolecie i różnicę wysokości. Długość węża dostarczanego w komplecie nie jest automatycznie maksymalną dopuszczalną długością roboczą. Rozbudowę zestawu trzeba odnieść do instrukcji i używanego materiału.

Zasilanie i moc napędu

Napięcie 230 V jest informacją o zasilaniu, a nie pełnym opisem wymagań elektrycznych. Należy sprawdzić wymagane zabezpieczenie, warunki użycia przedłużacza oraz zalecenia dla zasilania z agregatu prądotwórczego.

Sama moc silnika nie służy do porównywania zdolności natryskowych różnych konstrukcji. Dwa urządzenia z odmiennymi napędami i pompami mogą osiągać zbliżony przepływ. Istotny jest wynik pracy kompletnego układu, nie pojedyncza wartość w kW.

Zasobnik i ciągłość podawania

Pojemność zasobnika wpływa na częstotliwość uzupełniania materiału. Równie istotne są jego geometria, dostęp podczas napełniania i sposób doprowadzania masy do pompy. Zasobnik APX 6200 ma według dokumentacji 60 l, a JetPro 80 – 40 l.

Większa pojemność nie podnosi sama w sobie wydajności pompy. Jej korzyść polega na organizacji zasilania materiałem. Przy częstych zmianach stanowiska należy uwzględnić również transport, opróżnianie i dostęp do wnętrza podczas mycia.

Czyszczenie i elementy eksploatacyjne

W pompie tłokowej istotne są uszczelnienia, zawory i powierzchnie robocze. W ślimakowej – stan współpracującego zespołu rotor–stator. Zużycie elementów może zmieniać zdolność utrzymania przepływu i ciśnienia.

Przed zakupem warto ustalić procedurę czyszczenia, zakres okresowej konserwacji oraz dostępność części dla konkretnego numeru urządzenia. Nie ma podstaw, aby bez danych o materiale i warunkach pracy uznać jedną technologię za zawsze tańszą w eksploatacji. Dla wykonawcy liczy się także czas potrzebny na obsługę po zakończeniu natrysku.

Agregaty tłokowe i ślimakowe w praktyce – przykłady urządzeń

Graco APX 6200 i Euromair JetPro 80 są przykładami dwóch różnych konstrukcji znajdujących się w ofercie ArtBud. Porównanie dotyczy tych modeli, a nie wszystkich agregatów tłokowych i ślimakowych.

Graco APX 6200 – agregat tłokowy do gładzi

APX 6200 łączy pompę Endurance z zasobnikiem i układem wspomagającym dopływ masy. Jest przeznaczony do natryskowego wykańczania ścian. Maksymalne ciśnienie 207 bar określa limit urządzenia; nie jest ustawieniem zalecanym dla każdej gładzi.

Przy doborze tego modelu należy sprawdzić konfigurację dyszy i przewodów dla planowanej aplikacji. Wysokie ciśnienie maksymalne nie zastępuje potwierdzenia kompatybilności materiału ani oceny przepływu podczas pracy.

Euromair JetPro 80 – agregat ślimakowy

JetPro 80 wykorzystuje pompę JET 1 i zasobnik ze stali nierdzewnej. Producent przewiduje go do gotowych cienkowarstwowych mas wykończeniowych. Deklarowana wydajność maksymalna wynosi 6 l/min, a maksymalny otwór nowej dyszy – 0,045″.

Takie przeznaczenie nie oznacza uniwersalnej obsługi zapraw budowlanych. Dodatkowe zastosowanie lub inny sposób aplikacji wymaga potwierdzenia odpowiedniej konfiguracji przez producenta.